Çalışan babaların çoğu akşam eve geldiğinde kendini iki duygu arasında sıkışmış hissediyor. Bir yanda yorgunluk, diğer yanda çocuklarıyla yeterince vakit geçirememenin suçluluğu. “Yarın daha fazla zaman ayıracağım” diyorsunuz ama yarın da aynı döngü tekrarlanıyor. Peki bu durumdan çıkış var mı? Evet var, ama bunun için önce birkaç yaygın yanılgıyı ortadan kaldırmak gerekiyor.
Miktar Değil Kalite Diyenlere Gerçekler
Kaliteli zaman kavramı son yıllarda çalışan ebeveynlerin vicdanını rahatlatmak için sıkça kullanılıyor. Ancak araştırmalar farklı bir gerçeğe işaret ediyor. University of Illinois at Chicago‘dan sosyolog Dr. Melissa Milkie’nin 2015’te Journal of Marriage and Family‘de yayımlanan çalışmasına göre, ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdikleri toplam süre, kaliteli zaman kadar önemli. Çünkü anlamlı anlar planlanamaz; çocuğunuz sorununu sizinle çarşamba akşamı saat 19:00’da değil, tamamen rastgele bir anda paylaşmak isteyebilir.
Gerçek şu ki çocuklarınızın sizin varlığınıza ihtiyacı var. Sadece özel etkinliklerde değil, sıradan anlarda da. Akşam yemeği hazırlanırken mutfakta dolaşırken, televizyon izlerken yanlarında sessizce otururken, banyoda diş fırçalarken bile sizin orada olmanız onlar için önemli. Bu sıradan anlar birikiyor ve zamanla çocuğunuzun zihninde güvenli bir baba figürü oluşturuyor.
Yorgunluğun Arkasındaki Gerçek
Eve geldiğinizde kendinizi bitkin hissediyorsunuz. Bu normal. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta şu: yorgunluk bazen fiziksel olmaktan çok zihinsel. Bütün gün iş yerine konsantre oldunuz, toplantılara katıldınız, problemleri çözdünüz. Beyniniz başka bir moda takılı kaldı ve şimdi o modu değiştirmeniz gerekiyor.
Stanford Üniversitesi’nden psikolog Dr. Emma Seppälä, iş ve ev arasında geçiş ritüellerinin önemini vurguluyor. Eve gelmeden önce arabada beş dakika oturup derin nefes almak, işten eve giderken müzik dinlemek veya yürüyüş yapmak gibi basit alışkanlıklar, zihninizin modunu değiştirmenize yardımcı olabilir. Bu küçük ara, iş ile ev arasında bir tampon bölge oluşturarak duygusal açıdan hazırlıklı olmanızı sağlıyor.
Geçiş Ritüeli Nasıl Oluşturulur
- Otoparkta veya evin önünde beş dakika bekleyin, gözlerinizi kapatın ve iş günündeki olayları zihinsel olarak kapatın
- Eve girerken kıyafetlerinizi değiştirin; bu fiziksel değişim zihinsel geçişi kolaylaştırır
- Kapıdan girer girmez telefonunuzu sessiz moda alın ve göze görünür bir yere bırakın
- İlk on dakikayı sadece dinlemeye ayırın; çocuklarınızın gününü sorun ve gerçekten dinleyin
Sabah Saatleri Gözden Kaçan Fırsat
Çoğu baba akşam saatlerine odaklanır ama sabahlar aslında muazzam bir fırsattır. Evet, sabahlar kaotik olabilir ama tam da bu kaos içinde anlamlı bağlar kurulabilir. Kahvaltıda on dakika oturup birlikte yemek yemek, okula giderken arabada şarkı söylemek veya çocuğunuzun saçını taramak bile önemli bağ kurma anlarıdır.
İngiliz çocuk gelişim uzmanı Dr. Margot Sunderland’ın araştırmalarına göre, sabah saatlerinde kurulan pozitif etkileşimler, çocuğun gün boyu duygusal durumunu olumlu etkiliyor. Sabah çocuğunuzla güzel bir an yaşarsanız, o çocuk okula daha mutlu gidiyor ve gün boyu bu enerjiyi taşıyor. Bu yüzden sabahları sadece on dakika erken kalkmak bile fark yaratabilir.
Hafta Sonu Tuzağından Kaçının
Birçok çalışan baba hafta içi yokluğunu telafi etmek için hafta sonlarını büyük planlarla dolduruyor. Lunapark, sinema, yemek… Ancak bu sürekli eğlence koşuşturması hem yorucu hem de gereksiz baskı yaratıyor. Çocuklarınız sizi eğlence direktörü olarak görmek istemiyor; sizi baba olarak görmek istiyor.
Sıradan aktiviteler birlikte yapıldığında olağanüstü hale gelir. Arabayı yıkamak, markete gitmek, bahçe işleriyle uğraşmak, hatta hiçbir şey yapmadan yan yana oturmak bile çocuğunuzla bağ kurmanın yollarıdır. Harvard Üniversitesi’nin Making Caring Common projesi kapsamındaki 2017 araştırması, çocukların ebeveynleriyle en çok sıradan anları değerli bulduğunu ortaya koyuyor. Onlar için önemli olan etkinliğin büyüklüğü değil, sizin orada olmanız.
Suçluluk Hissi Gizli Bağ Kırıcı
Kendinizi sürekli yetersiz hissetmeniz, aslında çocuklarınızla olan ilişkinize zarar veriyor. Çocuklar bu suçluluk hissini algılıyor ve ya sizi rahatlatmaya çalışıyor ya da bu duyguyu kendi üzerlerine alıyor. “Babam benimle vakit geçirmek istemiyor” yerine “babamı üzüyorum” düşüncesi geliştirebiliyor.
Suçluluktan vazgeçin. Elinizden gelenin en iyisini yapıyorsunuz. Aileniz için çalışıyorsunuz ve bu da babalığın bir parçası. Ancak bunun yanında küçük, tutarlı adımlar atarak çocuklarınızla bağınızı güçlendirebilirsiniz. Mükemmel baba olmaya çalışmak yerine, yeterince iyi baba olmayı hedefleyin. İngiliz çocuk psikanalisti D.W. Winnicott’un 1960’ta formüle ettiği kavramlara göre, çocuklar mükemmel ebeveynlere değil, yeterince iyi ebeveynlere ihtiyaç duyuyor.
İş Yerinde Esneklik İsteyin
Modern iş dünyası giderek esnekleşiyor. Pandemi sonrası birçok şirket hibrit çalışma modellerine geçti. İşvereninizle konuşmaktan çekinmeyin. Belki haftada bir gün evden çalışabilir, belki mesai saatlerinizi yarım saat öne alabilirsiniz. Belki öğle molasında çocuğunuzu okuldan alıp kısa bir yürüyüş yapabilirsiniz.
Boston College Center for Work & Family’den araştırmacı Dr. Brad Harrington’ın yaptığı çalışmalar, iş yerinde babalık konusunda esneklik isteyen çalışanların aslında daha verimli ve sadık çalışanlar olduğunu gösteriyor. Patronunuz bu konuda muhtemelen düşündüğünüzden daha anlayışlı olabilir. Deneyin, en kötü ihtimalle hayır cevabı alırsınız.
Telefon Duvarı Yıkın
Eve geldiğinizde telefon sürekli çalıyor. E-postalar geliyor, mesajlar bitmiyor. Ancak o telefon aynı zamanda çocuklarınızla aranıza görünmez bir duvar örebilir. Çocuğunuz sizinle konuşurken telefona bakıyorsanız, ona verdiğiniz mesaj açık: Sen benim için o ekrandakinden daha az önemlisin.
Eve geldiğinizde telefonu belirli bir yere koyun ve sabit saatlere kadar kontrol etmeyin. İş acil durumları düşündüğünüz kadar sık gerçekleşmiyor. Çoğu şey bir saat bekleyebilir. Çocuklarınızla geçirdiğiniz zaman ise bekleyemez; her gün biraz daha büyüyorlar ve o anlar bir daha geri gelmiyor.
Hafta İçi Küçük Ritüeller
- Her akşam yatmadan önce beş dakika çocuğunuzun odasına girin ve günü konuşun
- Haftanın bir günü akşam yemeğini birlikte hazırlayın, bu hem eğlenceli hem öğretici
- Çarşamba akşamları dondurma akşamı yapın ve dışarı çıkıp on dakika yürüyün
- Sabahları çocuğunuz uyanmadan siz uyanın ve kahvaltıyı birlikte hazırlayın
Çocuklarınız yakında ergenlik dönemine girecek. O zaman onlar sizinle vakit geçirmek istemeyecek. Şimdi kaçırdığınız bu anları telafi etmek mümkün olmayacak. Yapmanız gereken büyük değişiklikler değil; küçük, tutarlı adımlar. Her akşam on dakika, her hafta sonu birkaç saat. Bunlar birikiyor ve yıllar sonra çocuğunuzun hafızasında kalan şey, babasının hep orada olduğu hissi oluyor.
Mükemmel olmak zorunda değilsiniz. Sadece orada olmak zorundasınız. Ve bu, sizin düşündüğünüzden çok daha değerli. Bugün eve gittiğinizde telefonunuzu kenara bırakın, çocuğunuzun gözlerinin içine bakın ve ona beş dakika verin. Bu beş dakika, onun için dünyanın en değerli hediyesi olabilir.
İçerik Listesi